شرکت یاسکاوا (Yaskawa) برای سریهای مختلف درایو خود، مجموعهای از تجهیزات جانبی طراحی کرده است که امکان اتصال به شبکههای صنعتی، افزایش ورودی و خروجیها، دریافت فیدبک انکودر، کنترل از راه دور و مدیریت آسانتر پارامترها را فراهم میکنند. این تجهیزات در پنج گروه اصلی شامل کارتهای ارتباطی، کارتهای ورودی و خروجی، کارتهای فیدبک موتور، پنلهای اپراتوری و سایر تجهیزات جانبی قرار میگیرند.
در این مقاله با انواع تجهیزات جانبی اینورتر یاسکاوا، عملکرد هرکدام و کاربرد آنها در پروژههای صنعتی آشنا میشویم.
۱. کارتهای ارتباطی اینورتر یاسکاوا (Communication Options)
یکی از مهمترین قابلیتهای اینورترهای صنعتی، امکان برقراری ارتباط با PLC، HMI، سیستمهای مانیتورینگ و سایر تجهیزات اتوماسیون صنعتی است. در برخی پروژهها، ارتباط استاندارد درایو برای تبادل اطلاعات کافی نیست. برای مثال، ممکن است نیاز باشد چندین اینورتر از طریق شبکه صنعتی به یک PLC متصل شوند و اطلاعاتی مانند فرکانس خروجی، جریان موتور، وضعیت عملکرد، آلارمها و فرمانهای کنترلی را بهصورت مستقیم تبادل کنند.
برای این منظور، یاسکاوا کارتهای ارتباطی مختلفی ارائه کرده است.
مهمترین کارتها و پروتکلهای ارتباطی عبارتاند از:
- PROFINET: یکی از پروتکلهای پرکاربرد در اتوماسیون صنعتی که امکان ارتباط سریع بین PLC و درایو را فراهم میکند.
- EtherNet/IP: پروتکلی مبتنی بر اترنت صنعتی که برای تبادل دادههای کنترلی و مانیتورینگ بین تجهیزات استفاده میشود.
- EtherCAT: شبکه صنعتی با قابلیت ارتباط سریع و زمانبندی دقیق که در کاربردهای حساس به زمان مورد استفاده قرار میگیرد.
- PROFIBUS-DP: یکی از شبکههای باس صنعتی رایج برای ارتباط PLC با تجهیزات میدانی.
- CANopen: پروتکلی مبتنی بر شبکه CAN که در برخی سیستمهای کنترل صنعتی و ماشینآلات کاربرد دارد.
- DeviceNet: شبکه صنعتی مبتنی بر CAN برای ارتباط کنترلرها و تجهیزات اتوماسیون.
- Modbus TCP/IP: نسخه مبتنی بر اترنت پروتکل Modbus برای تبادل اطلاعات در شبکههای صنعتی.
- CC-Link: پروتکل ارتباطی صنعتی که در بسیاری از خطوط تولید و سیستمهای اتوماسیون استفاده میشود.
- MECHATROLINK: شبکه ارتباطی صنعتی مورد استفاده در سیستمهای کنترل حرکت و تجهیزات اتوماسیون یاسکاوا.
یکی از کارتهای قابل توجه در این بخش، JOHB-SMP3 است. این کارت یک آپشن ارتباطی چند پروتکلی است که امکان پشتیبانی از چندین پروتکل اترنت صنعتی را فراهم میکند. از جمله پروتکلهای قابل پشتیبانی آن میتوان به EtherNet/IP، PROFINET، EtherCAT و Modbus TCP/IP اشاره کرد.
البته پشتیبانی از هر پروتکل به مدل درایو و شرایط نصب کارت بستگی دارد.
کاربرد اصلی کارتهای ارتباطی: اتصال اینورتر به PLC، کنترل متمرکز چندین درایو، مانیتورینگ اطلاعات موتور و ایجاد ارتباط با سیستمهای مدیریت و کنترل خطوط تولید است.
۲. کارتهای ورودی و خروجی (I/O Options)
در بسیاری از کاربردهای صنعتی، تعداد ورودیها و خروجیهای استاندارد اینورتر کافی نیست. برای مثال، ممکن است یک سیستم به چند ورودی دیجیتال اضافی برای دریافت فرمانهای کنترلی یا خروجیهای بیشتر برای ارسال وضعیت عملکرد درایو نیاز داشته باشد.
یاسکاوا برای توسعه قابلیتهای I/O، کارتهای مختلفی ارائه کرده است.
کارت ورودی آنالوگ AI-A3
کارت AI-A3 برای افزایش قابلیت دریافت سیگنالهای آنالوگ استفاده میشود.
این کارت دارای سه کانال ورودی آنالوگ است و از سیگنالهای زیر پشتیبانی میکند:
- ولتاژ: 10- تا 10+ ولت DC
- جریان: 4 تا 20 میلیآمپر
- رزولوشن ورودی ولتاژ: 13 بیت
با استفاده از این کارت میتوان سیگنالهای آنالوگ بیشتری را به درایو ارسال کرد یا ورودیهای آنالوگ با دقت بالاتر در اختیار سیستم کنترل قرار داد. برای مثال، در یک سیستم کنترل فشار، سیگنال خروجی ترانسمیتر فشار میتواند بهعنوان مرجع کنترلی اینورتر مورد استفاده قرار گیرد.
کارت خروجی آنالوگ AO-A3
کارت AO-A3 برای افزایش تعداد خروجیهای آنالوگ درایو استفاده میشود. این کارت دارای دو خروجی آنالوگ با محدوده ولتاژ 10- تا 10+ ولت DC است. از کاربردهای آن میتوان به ارسال اطلاعات زیر به PLC یا تجهیزات مانیتورینگ اشاره کرد:
- فرکانس خروجی اینورتر
- جریان خروجی
- سایر مقادیر قابل مانیتورینگ درایو
کارت ورودی دیجیتال DI-A3
کارت DI-A3 برای افزایش ورودیهای دیجیتال و دریافت فرمانهای کنترلی استفاده میشود. این کارت میتواند سیگنالهای دیجیتال 24 ولت DC را بهصورت کدگذاریشده Binary یا BCD دریافت کند. همچنین امکان اضافه کردن تا 16 ورودی دیجیتال چندمنظوره را فراهم میکند.
کارت خروجی دیجیتال DO-A3
کارت DO-A3 برای افزایش تعداد خروجیهای دیجیتال درایو طراحی شده است. این کارت دارای 8 خروجی شامل موارد زیر است:
- 6 خروجی فوتوکوپلری
- 2 خروجی رلهای
از این خروجیها میتوان برای ارسال وضعیتهایی مانند آلارم، تشخیص سرعت صفر و سایر وضعیتهای عملکردی درایو استفاده کرد.
نکته: کارتهای AI-A3، AO-A3، DI-A3 و DO-A3 برای همه مدلهای یاسکاوا قابل استفاده نیستند و باید سازگاری آنها با سری اینورتر بررسی شود.
۳. کارتهای فیدبک موتور (Motor Feedback Options)
در بسیاری از کاربردهای صنعتی، کنترل سرعت موتور با استفاده از روشهای معمول V/f یا Open Loop Vector کافی است. اما در کاربردهایی که به دقت بالاتر در کنترل سرعت و گشتاور نیاز دارند، استفاده از فیدبک واقعی موتور اهمیت پیدا میکند. در این شرایط، میتوان از انکودر یا رزولور برای ارسال اطلاعات سرعت و موقعیت موتور به اینورتر استفاده کرد. یاسکاوا برای این منظور کارتهای فیدبک مختلفی طراحی کرده است.
کارت PG-B3
کارت PG-B3 امکان دریافت سیگنال فیدبک از پالس ژنراتور یا انکودر موتور را فراهم میکند. این کارت میتواند سیگنالهای انکودر با فرکانس حداکثر 50 کیلوهرتز را دریافت کند و اطلاعات سرعت واقعی موتور را در اختیار درایو قرار دهد. با استفاده از این اطلاعات، اینورتر میتواند تغییرات سرعت ناشی از تغییر بار را تشخیص داده و عملکرد موتور را با دقت بیشتری کنترل کند.
کارت PG-X3
کارت PG-X3 نیز برای دریافت فیدبک انکودر استفاده میشود و قابلیت دریافت سیگنال پالس ژنراتور تا فرکانس 300 کیلوهرتز را دارد. این کارت در کاربردهایی که به کنترل دقیقتر سرعت موتور نیاز دارند، مورد استفاده قرار میگیرد.
کارت PG-F3
کارت PG-F3 برای ارتباط با برخی سیستمهای فیدبک موتور از جمله انکودرهای دارای رابط EnDat و HIPERFACE طراحی شده است. استفاده از این کارت در سیستمهایی که به فیدبک دقیق موتور نیاز دارند، اهمیت دارد.
کارت PG-RT3
برخلاف کارتهای PG-B3 و PG-X3 که برای دریافت فیدبک پالس ژنراتور استفاده میشوند، کارت PG-RT3 برای اتصال رزولور (Resolver) طراحی شده است. این کارت امکان دریافت اطلاعات سرعت موتور از رزولورهای سازگار با مشخصات یاسکاوا را فراهم میکند و در برخی کاربردهای کنترل برداری حلقهبسته موتورهای آهنربای دائم (PM Motors) قابل استفاده است. بهطور کلی، انتخاب کارت فیدبک به نوع انکودر یا رزولور، نوع موتور، روش کنترل و مدل اینورتر بستگی دارد.
۴. پنلهای اپراتوری و کیپد اینورتر (Operators)
پنل اپراتوری یکی از تجهیزات مهم برای راهاندازی، تنظیم پارامترها و مانیتورینگ اینورتر است. در برخی پروژهها، اپراتور نیاز دارد بدون مراجعه مستقیم به محل نصب اینورتر، تنظیمات دستگاه را تغییر دهد یا اطلاعات عملکرد آن را مشاهده کند. یاسکاوا برای این منظور پنلهای LED و LCD مختلفی ارائه کرده است.
پنل JVOP-180
این پنل از نوع LCD است و امکان نمایش اطلاعات و پارامترهای اینورتر را فراهم میکند. ویژگیهای مهم آن عبارتاند از:
- نمایشگر LCD پنجخطی
- قابلیت نمایش اطلاعات بهصورت متنی
- نمایش شماره و توضیحات پارامترها
- امکان نصب در فاصله حداکثر 3 متری از درایو
پنل JVOP-182
این مدل از نوع LED است و برای کنترل و تنظیم اینورتر از فاصله دور مورد استفاده قرار میگیرد.
پنل JVOP-KPLCA04
این کیپد LCD برای سریهای GA700 و CR700 طراحی شده است و با استفاده از کیت نصب مناسب، میتوان آن را روی درب تابلو برق نصب کرد. همچنین با آداپتور مخصوص قابلیت استفاده با GA500 را دارد.
پنل JVOP-KPLCC04
یکی از مدلهای پیشرفتهتر پنلهای یاسکاوا است که علاوه بر نمایشگر LCD، از قابلیت Bluetooth نیز پشتیبانی میکند. این پنل برای سریهای GA700 و CR700 مناسب است و با آداپتور مخصوص میتواند روی GA500 نیز نصب شود.
پنل JVOP-KPLEA04
این مدل از نوع LED بوده و برای استفاده با سریهای GA700 و CR700 طراحی شده است. انتخاب پنل مناسب علاوه بر نوع نمایشگر، به مدل درایو و نیاز پروژه برای نصب روی بدنه یا درب تابلو بستگی دارد.
۵. سایر تجهیزات جانبی اینورتر یاسکاوا (Other Options)
علاوه بر کارتهای ارتباطی، ورودی و خروجی، فیدبک موتور و پنلهای اپراتوری، یاسکاوا تجهیزات دیگری نیز برای مدیریت و تنظیم آسانتر درایوها ارائه کرده است. یکی از این تجهیزات، USB Copy Unit با کد فنی JVOP-181 است.
ماژول JVOP-181 چیست؟
ماژول JVOP-181 یک ابزار برای انتقال و مدیریت پارامترهای اینورتر است که امکان اتصال درایو به پورت USB کامپیوتر را فراهم میکند.
با استفاده از این ابزار میتوان:
- پارامترهای یک اینورتر را خواند.
- تنظیمات یک درایو را در درایو مشابه دیگری کپی کرد.
- اطلاعات پارامترها را با یکدیگر مقایسه و بررسی کرد.
- فرآیند راهاندازی و جایگزینی اینورتر را سریعتر انجام داد.
برای مثال، اگر در یک خط تولید چندین اینورتر با مدل و تنظیمات مشابه وجود داشته باشد، میتوان تنظیمات یک درایو را دریافت و برای راهاندازی درایو مشابه استفاده کرد. البته باید توجه داشت که کپی پارامترها بهمعنای سازگاری قطعی تنظیمات با هر درایوی نیست و لازم است مشخصات موتور، توان درایو و شرایط کاربرد بررسی شوند.
۶. هنگام خرید تجهیزات جانبی اینورتر یاسکاوا به چه نکاتی توجه کنیم؟
انتخاب صحیح تجهیزات جانبی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تمام کارتهای آپشن برای تمام سریهای اینورتر یاسکاوا طراحی نشدهاند. پیش از خرید هرگونه کارت یا ماژول جانبی، بهتر است موارد زیر بررسی شوند:
۱. مدل دقیق اینورتر: سری و مدل کامل اینورتر را مشخص کنید. برای مثال GA700، GA500، A1000 و V1000 ممکن است از کارتهای متفاوتی پشتیبانی کنند.
۲. نوع کاربرد: مشخص کنید به چه قابلیتی نیاز دارید؛ ارتباط با PLC، افزایش I/O، فیدبک انکودر یا کنترل از راه دور.
۳. سازگاری کارت آپشن: کد فنی کارت را با فهرست تجهیزات سازگار با مدل درایو تطبیق دهید.
۴. نسخه سختافزار و نرمافزار: در برخی تجهیزات، نسخه Firmware و مشخصات سختافزاری کارت نیز در سازگاری و عملکرد صحیح مؤثر است.
۵. تجهیزات جانبی مورد نیاز: بعضی کارتها برای نصب به آداپتور، کابل یا تجهیزات تکمیلی نیاز دارند.
جمعبندی
تجهیزات جانبی اینورتر یاسکاوا نقش مهمی در توسعه قابلیتهای کنترلی و ارتباطی سیستمهای اتوماسیون صنعتی دارند. با استفاده از این تجهیزات میتوان امکاناتی مانند ارتباط با شبکههای صنعتی، افزایش تعداد ورودی و خروجیها، کنترل حلقهبسته موتور با انکودر یا رزولور، مدیریت آسانتر پارامترها و کنترل از راه دور را به سیستم اضافه کرد. کارتهایی مانند JOHB-SMP3، AI-A3، DI-A3، PG-B3، PG-X3 و PG-F3 هرکدام برای کاربرد مشخصی طراحی شدهاند و انتخاب صحیح آنها به مدل اینورتر و نیاز فنی پروژه بستگی دارد.
اگر قصد خرید تجهیزات جانبی اینورتر یاسکاوا را دارید، پیشنهاد میشود پیش از انتخاب قطعه، مدل کامل درایو و نوع کاربرد مورد نظر را مشخص کنید تا از سازگاری آپشن انتخابی با دستگاه اطمینان حاصل شود.





